Hövzə Xəbər Agentliyinin verdiyi məlumata görə, Aşura hadisəsi İmam Hüseynin (ə) və vəfalı səhabələrinin şəhadəti ilə başa çatmadı. Əksinə, elə həmin andan etibarən Əhli-beyt (ə) xanımlarının şüurlu, cəsarətli və tarixi rol oynaması ilə İmam Hüseynin (ə) qiyamının yeni bir mərhələsi başlandı. Buna görə də « Həzrət Zeynəb məktəbi» silsiləvi müsahibələr çərçivəsində İslam tarixi üzrə tədqiqatçı və ekspert Höccətül-İslam Əmirhəsən Müzəffərizadə ilə söhbətlərimizdə Əhli-beyt (ə) xanımlarının Aşura qiyamının yaşadılmasındakı müxtəlif və daha az araşdırılmış xidmətlərini araşdırmağa çalışırıq. Sizi həmin tarixi-analitik müsahibənin davamını oxumağa dəvət edirik.
Kərbəlada şəhid analarının qəhrəmanlığı və möhkəm iradəsinin nümunələri
Aşura hadisəsinin ən gözəl, ən geniş və eyni zamanda az araşdırılmış mənəvi və qəhrəmanlıq səhnələrindən biri şəhid analarının misilsiz və tarixyaradan roludur. Bu igid qadınlar möhkəm imanları, sarsılmaz iradələri, fədakarlıqları və uca Allaha sonsuz məhəbbətləri sayəsində təkcə övladlarının cihadına mane olmadılar, əksinə onları İslamın həqiqi İslam dininin dəyərlərinin dirçəldilməsi və tağutun rədd edilməsi yolunda fədakarlığa, canından keçməyə həvəsləndirib dəstəklədilər. Əgər bu tövhid tərbiyəsi, ana fədakarlığı və Allah sevgisi olmasaydı, Kərbəla tarixinin səhifələri heç vaxt belə əbədi qəhrəmanlıqlarla zinətlənməzdi.
İmam Hüseynin (ə) karvanına nəzər saldıqda Allahın Vəlisinin əmrinə tam təslim olmuş, yüksək mərifət zirvəsində dayanan bu fədakar anaların parlaq nümunələri ilə qarşılaşırıq.
1. Həzrət Zeynəb Kübra (s.ə)
Bu qəhrəman xanımların önündə Bəni-Haşimin əzəmətli xanımı həzrət Zeynəb (s.ə) dayanır. O, Aşuradan sonra həqiqətlərin bəyanı cəbhəsinin qüdrətli rəhbəri idi və iki igid oğlu – Ovn və Məhəmmədi dövrünün İmamı olan İmam Hüseynin (ə) yolunda uca Allaha təqdim etdi.
2. Həzrət Ümmül-Bənin (s.ə)
Ədəb və mərifət nümunəsi olan həzrət Ümmül-Bənin (s.ə) Kərbəlada iştirak etməsə də, Aşura ruhunda tərbiyə etdiyi dörd igid oğlunu – onların başında Kərbəlanın bayraqdarı həzrət Əbülfəzl Abbası (ə) – vilayət və İmam Hüseynin (ə) məktəbi yolunda fəda etdi və sədaqətin ən əzəmətli nümunəsini yaratdı.
3. Həzrət Leyla (s.ə)
Həzrət Leyla (s.ə), həzrət Əli Əkbərin (ə) anası və İmam Hüseynin (ə) ailəsinin böyük və fəzilətli xanımlarından biridir.
4. Həzrət Rəmlə (s.ə)
Həzrət Rəmlə (s.ə), İmam Həsən Müctəbanın (ə) həyat yoldaşı və həzrət Qasim ibn Həsənin (ə) anasıdır.
5. Xanım Hüsniyyə (s.ə)
Xanım Hüsniyyə (s.ə) saleh bir xanım və Əhli-beytin (ə) xidmətçilərindən idi. Tarixi mənbələrə görə, İmam Hüseyn (ə) onu Növfəl ibn Haris ibn Əbdülmüttəlibdən almış, daha sonra isə İmam Səccada (ə) bağışlamışdı. O, İmam Səccadın (ə) xidmətində olmuş, azad edildikdən sonra Səhm adlı bir kişi ilə evlənmişdi. Bu izdivacdan Müncih adlı oğlu dünyaya gəlmişdi. Müncih Kərbəlada İmam Hüseynin (ə) səhabələrindən olmuş və o həzrətin yanında şəhadətə çatmışdır.
6. Xanım Fükeyə (s.ə)
Bəzi mənbələrdə Fükeyə və ya Fükeyyə adlı bir xanımdan bəhs edilir. O, həzrət Rübabın (s.ə) evində xidmət edirdi. Bu xanımın Kərbəla şəhidləri ilə qohumluq əlaqəsi barədə mənbələr arasında fərqli rəylər olsa da, məşhur nəqllərə əsasən o, Abdullah ibn Umeyr Kəlbinin həyat yoldaşı və Vəhbin anası kimi tanınır.
Bu möminə xanım Əhli-beytin (ə) evində iman, məhəbbət və vilayət mədəniyyəti ilə tərbiyə olunmuş, ailəsini də İmam Hüseynə (ə) yardım yoluna yönəltmişdi. Belə xanımların rolu göstərir ki, Aşura məktəbinin tərbiyəsi yalnız tanınmış ailələr arasında formalaşmamış, Əhli-beytin (ə) ətrafında olan xidmətçilər və mömin xanımlar da fədakar nəslin yetişməsində mühüm pay sahibi olmuşlar.
7. Xanım Kəbşə (s.ə) – Ümmü Süleyman
Cənab Kəbşə (s.ə), daha çox Ümmü Süleyman adı ilə tanınır və öz dövrünün elmli və fəzilətli xanımlarından hesab olunur. Bəzi rəvayətlərə görə, İmam Hüseyn (ə) onu min dirhəmə almış, daha sonra isə o, İmam Hüseynin (ə) həyat yoldaşı Ümmü İshaqın evində xidmət etmişdir. O, həmçinin həzrət Fatimeyi-Suğranın (s.ə) tərbiyəsində də xidmət göstərmişdir.
Azad edildikdən sonra Əbu Rəzin adlı bir şəxslə ailə qurmuş və bu izdivacdan Süleyman ibn Rəzin adlı oğlu dünyaya gəlmişdir. Süleyman İmam Hüseynin (ə) vəfalı səhabələrindən idi. İmam (ə) onu öz məktublarını Bəsrənin qəbilə başçılarına çatdırmaq üçün xüsusi nümayəndə kimi göndərmişdi. Lakin o, bu tapşırıq zamanı tanınaraq həbs edildi və Übeydullah ibn Ziyadın (lən) əmri ilə Bəsrədə şəhadətə çatdırıldı.
Qeyri-məşhur "Nahiyə ziyarətnaməsin-"də bu şəhid belə yad edilir:
> السَّلامُ عَلَی سُلَیْمَانَ مَوْلَی الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ عَلَیْهِمَا السَّلَامُ
Salam olsun Hüseyn ibn Əlinin (hər ikisinə salam olsun) xidmətçisi Süleymanın üzərinə.
Ümmü Süleyman (s.ə) həm Əhli-beytə (ə) xidmət edən elmli bir xanım, həm də mücahid bir övlad yetişdirərək İmam Hüseynin (ə) qiyamının davam etməsində mühüm rol oynayan şəxsiyyət idi.
Süleyman ibn Rəzin İmam Hüseynin (ə) xüsusi elçisi idi. O, Bəsrəyə gedərək həzrət İmam Hüseynin (ə) məktublarını qəbilə başçılarına çatdırmalı və qiyamın xəbərini onlara bəyan etməli idi. Lakin bu mühüm missiya zamanı tutuldu və sonda Übeydullah ibn Ziyadın (lən) əmri ilə Bəsrədə şəhadətə çatdı.
8. Xanım Şəhrbanu (s.ə)
Bəzi tarixi mənbələrdə Şəhrbanu (s.ə) Məhəmməd ibn Əbu Səid ibn Əqil ibn Əbu Talibin anası kimi təqdim olunur. O, bəzi mənbələrdə "Ümmü-vələd" adı ilə də yad edilir.
Bu nəqllərə görə, İmam Hüseynin (ə) şəhadətindən sonra düşmən çadırlara hücum edərkən qulaqlarında sırğaları olan azyaşlı Məhəmməd çadırın dirəyini əlinə alaraq meydana çıxdı. Rəvayətə əsasən, o, Hani ibn Şəbis adlı daşürəkli bir şəxs tərəfindən şəhid edildi.
9. Xanım Atikə və ya Atifə (s.ə)
Bəzi sonrakı mənbələrdə Atikə (və ya Atifə) (s.ə) İmam Hüseynin (ə) həyat yoldaşı kimi qeyd edilir. Həmçinin onun həzrət Möhsünün anası olması ehtimalı da irəli sürülmüşdür.
Bəzi rəvayətlərə görə, Əhli-beyt (ə) əsirlərinin karvanı Şama aparılarkən Hələb yaxınlığında bu xanım çəkdiyi ağır mənəvi və fiziki əzablar nəticəsində övladını itirmişdir. Hələbin qərbində yerləşən Cövşən dağı ətəyində həzrət Möhsünə aid edilən bir məqam mövcuddur və bu yer Əhli-beyt (ə) sevərlərinin ziyarətgahlarından biridir.
10. Xanım Ümmü Vəhb (s.ə)
Şəhid Vəhb ibn Abdullah Kəlbinin uzaqgörən və hidayət tapmış anası.
O, İmam Hüseynlə (ə) tanış olmamışdan əvvəl xristian idi. Lakin İmamın (ə) simasında haqqın nurunu gördükdən sonra həyat yoldaşı Abdullah ibn Məhəmməd Kəlbi və oğlu Vəhb ilə birlikdə haqq dini olan İslamı qəbul etdi.
Ümmü Vəhb (s.ə) həm şəhid həyat yoldaşının, həm də şəhid övladının anası idi və vilayətə bağlı ailənin ən kamil nümunələrindən birini nümayiş etdirdi. Onların bütün ailəsi öz İmamının yanında fədakarlıq göstərərək şəhadət zirvəsinə ucaldı və adlarını Kərbəla tarixinə əbədi həkk etdilər.
11. Xanım Ümmü Əmr ibn Cünadə (s.ə)
Xanım Ümmü Əmr (s.ə) bəzi rəvayətlərdə Əmr ibn Cünadənin anası kimi tanınır. Onun həyat yoldaşı Cünadə ibn Kəb Ənsari Kərbəla döyüşündə şəhid olduqdan sonra oğlu Əmr İmam Hüseynin (ə) hüzuruna gəlib döyüş meydanına çıxmaq üçün icazə istədi.
İmam Hüseyn (ə) ona buyurdu ki, atası şəhid olub və anası indi himayəyə ehtiyac duyur. Buna görə də bəlkə də anasının yanında qalması döyüşə getməsindən daha münasib olardı.
Lakin Əmr cavab verdi:
"Məni döyüş meydanına göndərən anamdır. O, məni Allahın Rəsulunun (s) övladına kömək etmək üçün yola salıb."
Bəzi tarixi nəqllərə görə, oğlu şəhid olduqdan sonra Ümmü Əmr (s.ə) özü də çadırın dirəyini götürərək döyüş meydanına daxil olmuşdur. Şeyx Məmaqaninin "Tənqihul-Məqal" əsərində nəql edilən məlumata görə, bu cəsur xanım iki düşməni məhv etmiş, daha sonra isə İmam Hüseynin (ə) əmri ilə çadıra qayıtmışdır.
Rəvayətin davamında bildirilir ki, düşmən onun ruhunu sındırmaq məqsədilə oğlunun başını bədənindən ayıraraq anasına tərəf atdı.
Ümmü Əmr (s.ə) oğlunun başını qucağına alıb dedi:
"Afərin sənə, ey oğlum! Ey gözümün nuru və qəlbimin sevinc mənbəyi!"
Bu sözlərlə o göstərdi ki, oğlunun Allah yolunda şəhid olmasını mənasız bir itki deyil, ilahi razılıq və ucalıq səbəbi hesab edir.
12. Cənab Ümmü Xələf (s.ə)
Ümmü Xələf (s.ə) həzrət Müslim ibn Ovsəcənin həyat yoldaşı və İslamın ilk dövrlərinin tanınmış mömin xanımlarından idi. Müslim ibn Ovsəcə İmam Hüseynin (ə) seçilmiş səhabələrindən, şiələrin görkəmli şəxsiyyətlərindən və Həbib ibn Məzahirin yaxın dostlarından idi. O, Aşura günü şəhadətə çatdı.
Müslimin şəhadətindən sonra oğlu Xələf İmam Hüseynin (ə) hüzuruna gəlib döyüşə getmək üçün icazə istədi. İmam əvvəlcə ona buyurdu ki, atası artıq şəhid olub və bəlkə də anasının yanında qalması daha münasibdir.
Lakin Ümmü Xələf (s.ə) yüksək bəsirət və möhkəm imanla oğlunu İmama köməyə təşviq edərək dedi:
> "Oğlum! Allahın Rəsulunun (s) övladına yardım etməyi öz canının salamatlığından üstün tut. Əgər öz rahatlığını seçib ona kömək etməkdən imtina etsən, mən səndən heç vaxt razı olmayacağam."
Bu sözlər mömin bir ananın bəsirətinin ən ali nümunəsidir. O, ana məhəbbətini vilayət yolunda yönləndirdi və göstərdi ki, övlada həqiqi sevgi bəzən onu insanın çata biləcəyi ən uca məqama – haqq yolunda fədakarlığa və şəhadətə yönəltməkdir.
Rəvayətlərdə nəql olunur ki, düşmən onun oğlunun başını bədənindən ayıraraq anasının qarşısına atdı. Ümmü Xələf (s.ə) oğlunun başını qucaqladı və elə ürəkdağlayan fəryad etdi ki, bunu görənlərin hamısı göz yaşlarına boğuldu.
Bəlkə də bu göz yaşları və ana məhəbbətinin ifadəsi onu göstərmək üçün idi ki, heç kəs bu anaların övlad sevgisindən məhrum olduqlarını düşünməsin. Çünki övlad məhəbbəti ana varlığının ayrılmaz bir hissəsidir. Lakin Allaha, ilahi məqsədə və Allahın Vəlisinə iman elə uca bir məqamdır ki, bütün digər sevgiləri öz kölgəsində saxlayır.
13. Hani ibn Ürvənin həyat yoldaşı – qan qohumluğundan üstün olan bəsirət nümunəsi
İmam Hüseynin (ə) qiyamında qəhrəmanlıq göstərən xanımlardan biri də Hani ibn Ürvə Müradinin hörmətli həyat yoldaşıdır. Hani Kufədə Müslim ibn Əqilin hərəkatının ən görkəmli və təsirli simalarından biri idi. Hətta Kufə əhalisinin Übeydullah ibn Ziyadın həbsindən onu azad etmək üçün başladığı hərəkatın əsas səbəblərindən biri də Hani olmuşdu. Bu fəzilətli xanımın oğlu Yəhya ibn Hani də Kərbəla qəhrəmanlarının sırasında şəhadətə qovuşmuşdur.
Diqqətçəkən və düşündürücü məqam isə budur ki, bu xanımın atası Əmr ibn Həccac Ömər ibn Sədin ordusunun sərkərdələrindən idi. O, kor-koranə təəssübkeşliklə əsgərləri İmam Hüseynə (ə) qarşı döyüşə çağırır, həzrət İmam Hüseyni (ə) dindən çıxmaqda ittiham edir və lənətlik Yezidi «itaəti vacib olan imam» kimi təqdim edirdi.
Bu ailə daxilindəki qarşıdurma açıq şəkildə göstərir ki, Kərbəla hadisəsi qəbilələrarası münaqişə deyil, haqq ilə batil arasında həlledici bir mübarizə idi. Bir tərəfdə batil cəbhəsində dayanmış ata, digər tərəfdə isə Allahın Vəlisini dəstəkləməklə nicat yolunu seçən qızı və nəvəsi dayanmışdı.
Bu əbədi səhnə bizə öyrədir ki, iman və haqq yoluna bağlılıq qan qohumluğundan üstündür. Bu hadisə bəsirətin, vilayətə sədaqətin və haqqı seçməyin ən parlaq nümunələrindən biri kimi bəşər tarixində əbədi yaşayacaq.
Rəyiniz